Instytut Pamięci Narodowej - Opole

https://opole.ipn.gov.pl/opo/aktualnosci/234542,Obchody-45-lecia-Niezaleznego-Zrzeszenia-Studentow-na-Uniwersytecie-Opolskim-Opo.html
27.02.2026, 23:09
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025
Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025

Obchody 45-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Opolskim – Opole, 4 grudnia 2025

W 1980 roku studenci opolskich uczelni – Wyższej Szkoły Inżynierskiej, a następnie też Wyższej Szkoły Pedagogicznej – przystąpili do tworzenia struktur Niezależnego Zrzeszenia Studentów (NZS). Dzisiaj, po 45 latach, uczestnicy tamtych wydarzeń spotkali się w Studenckim Centrum Kultury, aby wspólnie upamiętnić, wszystkich działaczy NZS.

04.12.2025

Uroczystość otworzyli gospodarze wydarzenia – przedstawiciele uczelni oraz władz regionalnych – przypominając o znaczeniu NZS dla akademickiej i społecznej historii Opola.

To bardzo ważna rocznica. Tak naprawdę to święto ogólnopolskie. Niezależne Zrzeszenie Studentów, było organizacją, która działała w całej Polsce i można w pewnym uproszczeniu powiedzieć, że to była studencka Solidarność. Dlatego tym ważniejsze jest to, że spotykamy się także tutaj, w Opolu, aby upamiętnić wszystkich działaczy NZS – mówił dr hab. Kamil Dworaczek, dyrektor oddziału IPN we Wrocławiu.

W programie znalazły się prelekcje historyków zajmujących się w swoich badaniach tematem NZS. Dr hab. Kamil Dworaczek, dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu podkreślił rolę NZS jako części szerszego ruchu opozycyjnego lat 80.:

Po 13 grudnia 1981 r. studenci wchodzili w rolę „żołnierzy” podziemia, byli „generałowie”solidarności, ale tymi „szeregowcami”, tymi „podoficerami” najczęściej właśnie byli studenci, którzy chodzili na zadymy, którzy drukowali i kolportowali gazetki, wchodzili w rolę łączników, więc odgrywali istotną rolę dla podtrzymania ducha oporu w ciemną noc stanu wojennego.

Historię opolskiego środowiska NZS zreferował dr hab. Mariusz Patelski, prof. UO, koncentrując się na najważniejszych inicjatywach, akcjach i postaciach tego okresu.

Studenci i pracownicy tych dwóch uczelni podczas prawie każdych kryzysów politycznych zaznaczali swoją obecność, swoje stanowisko i solidaryzowali się z innymi ośrodkami w kraju. Tak było w roku 1956. podczas pamiętnego października, tak bylo podczas burzliwych wydarzeń protestów studenckich w marcu 68 roku, kiedy to wielu studentow opolskich uczelni za udział w strajku zostało wyrzuconych z uczelni, to samo spotkało pracowników, a nawet stracił posadę sam rektor prof. Maurycy Horn.

Kulminacyjnym punktem programu była premiera filmu dokumentalnego „Wolność jest w nas. Niezależne Zrzeszenie Studentów w Opolu 1980–1990”, produkcji Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, a realizacji OFFILM. Film przedstawia historię opolskiego NZS z perspektywy jego uczestników oraz archiwalnych materiałów.

W trakcie uroczystości wręczono odznaki nadawane przez szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Odznaki Honorowe „Za Zasługi dla Województwa Opolskiego”. Jednym z uhonorowanych został nasz kolega i pracownik Delegatury IPN w Opolu – Janusz Oszytko. W uznaniu jego zaangażowania i zasług w popularyzacji pamięci o NZS i działalności opozycyjnej, Rada Miasta Opola nadała mu odznakę „Za Zasługi dla Miasta Opola”.

W czasie trwania wydarzenia w holu Studenckiego Centrum Kultury prezentowano wystawę przygotowaną przez dr hab. Zbigniewa Bereszyńskiego prezentującą historię ruchu studenckiego w Opolu oraz dokumenty drugoobiegowej prasy i publikacji sprzed lat.

Organizatorami obchodów było Muzeum Uniwersytetu Opolskiego, Instytut Historii, Uniwersytet Opolski, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Opolu oraz Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu.