Joanna Lusek – doktor habilitowany, historyk i pedagog, kustosz dyplomowany. Absolwentka uniwersytetów Opolskiego, Śląskiego i Jagiellońskiego. Wcześniej związana z Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, w którym kierowała Działem Historii oraz z Centralnym Muzeum Jeńców Wojennych. Obecnie, poza Instytutem Pamięci Narodowej, jest wykładowczynią Uniwersytetu Opolskiego.
Autorka licznych publikacji i artykułów naukowych z zakresu biografistyki, historii oświaty i wychowania, historii medycyny, historii kultury oraz historii wojskowości. Za publikację pt. Konsulat na granicy. Działalność Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Bytomiu (1922–1931) w 2024 r. otrzymała II nagrodę w konkursie Ministra Spraw Zagranicznych w kategorii „Najlepsza publikacja w języku polskim z zakresu historii polskiej dyplomacji”. Inicjatorka serii Konferencji Kresowych w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, łączących wielowymiarowo perspektywy kresową i śląską. Autorka scenariuszy wystaw muzealnych.
Członkini Rady Naukowej Muzeum Těšínska w Czeskim Cieszynie, ponadto Polskiego Towarzystwa Historycznego (jest członkinią Sądu Koleżeńskiego PTH II instancji), Polskiego Towarzystwa Historii Mówionej, Polsko-Niemieckiego Towarzystwa Historii Medycyny, Polsko-Czeskiego Towarzystwa Naukowego oraz ICOM i Stowarzyszenia Muzealników Polskich.
W 2024 r. otrzymała odznakę honorową Polskiego Towarzystwa Historycznego „Pro Historia” w stopniu srebrnym, zaś w 2025 r. odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.