English version
Wydarzenie otworzyła dr hab. Joanna Lusek, naczelnik Delegatury IPN w Opolu, która powitała zgromadzonych gości. W swoim wystąpieniu podkreśliła wyjątkowy, symboliczny charakter miejsca spotkania:
„Spotykamy się dziś w miejscu historycznie ważnym – w gmachu Filharmonii Opolskiej. To właśnie tutaj, 80 lat temu – 8 kwietnia 1946 r. – Stanisław Mikołajczyk przemawiał do niemal 10 tysięcy osób, gromadząc wokół idei Polski demokratycznej, opartej na woli narodu”.
Jak zaznaczyła, wydarzenie to było jedną z ostatnich manifestacji legalnej opozycji wobec władz komunistycznych w pierwszych miesiącach powojnia. Przemówienie Mikołajczyka – wygłoszone z dachu ówczesnego Teatru Miejskiego – poprzedziło dramatyczne wydarzenia: sfałszowane referendum „3 x TAK” oraz wybory do Sejmu Ustawodawczego w 1947 r., które przesądziły o losach Polski na kolejne dziesięciolecia.
Następnie uczestników powitała Barbara Pieczyńska reprezentująca dyrektora Filharmonii Opolskiej dr. hab. Macieja Fortunę. W swoim wystąpieniu zwróciła uwagę na rolę Filharmonii jako miejsca dialogu, refleksji i spotkań wokół ważnych tematów historycznych.
Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in.: Szymon Ogłaza - Marszałek Województwa Opolskiego, Sławomir Gradzik - Wicewojewoda Opolski oraz prezes zarządu wojewódzkiego Polskiego Stronnictwa Ludowego w Opolu Marcin Oszańca, który również zwrócił się do zebranych.
W swoim wystąpieniu podkreślił, że dla środowiska ludowego Stanisław Mikołajczyk pozostaje symbolem autentycznej odwagi – rozumianej jako gotowość do działania mimo realnych zagrożeń i konsekwencji. Nawiązując do wizyty w Opolu w 1946 r., wskazał zarówno na odwagę samego polityka, jak i mieszkańców, którzy licznie uczestniczyli w spotkaniu, manifestując swoje przywiązanie do idei wolnej i demokratycznej Polski.
Program wydarzenia obejmował kilka części. Po oficjalnych wystąpieniach uczestnicy wysłuchali prelekcji Marzeny Rosińskiej z Filharmonii Opolskiej, która przybliżyła historię budynku – dawnego Teatru Miejskiego, będącego świadkiem wydarzeń z 8 kwietnia 1946 r.
Centralnym punktem spotkania była dyskusja panelowa moderowana przez dr. hab. Marka Białokura, prof. Uniwersytetu Opolskiego. W panelu udział wzięli: dr Mirosława Bednarzak-Libera z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, dr Marzena Grosicka z Instytutu Pamięci Narodowej Delegatury w Kielcach oraz dr Mateusz Ratyński z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.
W swoich wystąpieniach paneliści podkreślali znaczenie działalności Stanisława Mikołajczyka jako symbolu walki o demokratyczne państwo polskie, zwracając uwagę na jego konsekwencję, odwagę polityczną oraz rolę ruchu ludowego jako jednej z najważniejszych sił opozycyjnych wobec narzucanego systemu komunistycznego. Dyskutanci zgodnie akcentowali także wagę wydarzeń z 1946 i 1947 roku jako momentów przełomowych, które zaważyły na losach powojennej Polski.
Po wystąpieniach panelistów do dyskusji włączyli się również uczestnicy wydarzenia. Głos zabrała m.in. dyrektor Powiatowego Muzeum Ziemi Głubczyckiej, która przybliżyła postać Zaremby – współpracownika Stanisława Mikołajczyka – zwracając uwagę na jego związki z Głubczycami oraz rolę, jaką odegrał w działalności ruchu ludowego.
Po zakończeniu dyskusji uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z wystawą „Stanisław Mikołajczyk”, przygotowaną przez dr. Michała Zawiszę i prezentowaną we foyer filharmonii.
W wydarzeniu licznie uczestniczyła młodzież z opolskich szkół ponadpodstawowych – uczniowie Publicznego Liceum Ogólnokształcące nr III w Opolu oraz Publicznego Liceum Ogólnokształcące nr V w Opolu. Ich obecność była ważnym elementem spotkania, stanowi dowód zainteresowania młodego pokolenia historią najnowszą.
Dziękujemy wszystkim za obecność i wspólne upamiętnienie tej ważnej rocznicy.