Wyjazd został zainicjowany przez Delegaturę IPN w Opolu i miał na celu przybliżenie historii jednej z największych zbrodni komunistycznych dokonanych na żołnierzach podziemia po II wojnie światowej – operacji likwidacyjnej „Lawina”. To właśnie m.in. na terenie Malerzowic Wielkich jesienią 1946 r. funkcjonariusze aparatu bezpieczeństwa przeprowadzili akcję wymierzoną w żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka”. Zwabieni podstępem partyzanci zostali bestialsko zamordowani przez komunistów. W Kamesznicy spoczywają ofiary tej zbrodni. Podczas wizyty uczestnicy mieli okazję zwiedzić cmentarz i poznać jego historię dzięki spotkaniu z sołtysem Kamesznicy Piotrem Moniem.
Nowy cmentarz wojenny w Kamesznicy ma szczególny wymiar symboliczny. Jego centralnym elementem jest pięciometrowy kamienny pomnik z wyciętym motywem krzyża, przez który widoczny jest masyw Baraniej Góry. Lokalizacja nekropolii na zboczu, z widokiem na Baranią Górę, nawiązuje do historii zgrupowania „Bartka” – to właśnie w tym rejonie znajdowały się partyzanckie obozowiska oraz siedziba sztabu Henryka Flamego. Budowa miejsca spoczynku żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych w Kamesznicy rozpoczęła się symbolicznie w październiku 2022 r., kiedy ówczesny prezes Instytutu Pamięci Narodowej Karol Nawrocki odsłonił tablicę – kamień węgielny przyszłej nekropolii.
Pochowani w Kamesznicy żołnierze byli ofiarami operacji likwidacyjnej „Lawina” – jednej z największych zbrodni komunistycznych dokonanych na żołnierzach podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej. Dzięki pracom prowadzonym przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN oraz działaniom identyfikacyjnym możliwe stało się przywrócenie im imion, nazwisk i należnego miejsca w narodowej pamięci.
Pamięć o żołnierzach Narodowych Sił Zbrojnych, którzy po wojnie nie pogodzili się z utratą niepodległości i zapłacili za swoją postawę najwyższą cenę, pozostaje naszym wspólnym obowiązkiem.