Instytut Pamięci Narodowej - Opole

Spotkanie w bibliotece otworzyła dr hab. Joanna Lusek, naczelnik Delegatury IPN w Opolu. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że pamięć o Powstaniu Warszawskim wymaga nie tylko znajomości faktów, ale również zrozumienia doświadczeń jego uczestników. Kończąc wprowadzenie, pozostawiła uczestników ze słowami sanitariuszki Wandy Półtawskiej, skłaniającymi do refleksji nad wciąż powracającymi pytaniami o sens Powstania:

„Trzeba było przeżyć tę gehennę, ten koszmar, żeby zrozumieć istotę tych wydarzeń”.

Pierwszą część wydarzenia stanowił pokaz filmu dokumentalnego „Powstanie w bluzce w kwiatki. Życie codzienne kobiet w Powstaniu Warszawskim”, przygotowanego przez Fundacja Feminoteka. Ten 20-minutowy obraz z 2009 roku, do którego zdjęcia wykonała Anna Grzelewska, przedstawia historię Powstania z perspektywy trzynastu kobiet – łączniczek, kurierek i sanitariuszek, ale także matek, żon i córek. Ich wspomnienia ukazują codzienność walczącej Warszawy: pracę w szpitalach powstańczych, kuchniach i punktach opieki, dramatyczne przejścia kanałami, życie pośród ruin oraz wysiłek podejmowany, by zachować namiastkę normalności w czasie wojny. To przejmujące świadectwa, które nie wymagają historycznego komentarza – przemawiają siłą osobistych doświadczeń.

Po projekcji odbył się panel dyskusyjny z udziałem dr hab. Joanny Lusek, prof. Anny Pobóg-Lenartowicz z Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Opolu oraz Krystyny Ejzerman ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Oddział w Opolu. Spotkanie poprowadziła Joanna Siek z Instytut Śląski.

Wyjątkowym gościem wydarzenia była Helena Kamerska – sanitariuszka Powstania Warszawskiego, której obecność nadała spotkaniu szczególny, osobisty wymiar. Jej wspomnienia stały się cennym świadectwem historii i przypomnieniem o odwadze, poświęceniu oraz codziennym heroizmie kobiet walczących o wolną Polskę.

Oficjalne uroczystości przed Pomnikiem Armii Krajowej w Opolu rozpoczęły się od odegrania hymnu państwowego oraz podniesienia flagi Rzeczypospolitej Polskiej na maszt. Następnie okolicznościowe przemówienie wygłosiła Wojewoda Opolski Monika Jurek, podkreślając znaczenie pamięci o bohaterach Powstania Warszawskiego oraz wartość wolności, o którą walczyli powstańcy.

Po wystąpieniu Wojewody głos zabrała Helena Kamerska, sanitariuszka Powstania Warszawskiego. Dzieląc się osobistymi wspomnieniami z sierpnia 1944 roku, opowiedziała o codzienności powstańczej służby, doświadczeniach sanitariuszki oraz dramatycznych wydarzeniach, których była świadkiem. Jej świadectwo było poruszającą lekcją historii i przypomnieniem, że za wielkimi wydarzeniami stoją konkretni ludzie oraz ich losy.

Centralnym punktem uroczystości było złożenie kwiatów przed Pomnikiem Armii Krajowej przez przedstawicieli władz, instytucji, organizacji kombatanckich i społecznych. W imieniu Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Opolu kwiaty złożyła dr hab. Joanna Lusek, naczelnik Delegatury IPN w Opolu. Hołd poległym oddano również podczas Apelu Pamięci oraz salwy honorowej.

Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego jest wyrazem wdzięczności dla wszystkich uczestników Powstania – żołnierzy i ludności cywilnej – którzy z odwagą i poświęceniem stanęli do walki o wolną Polskę. Pamięć o ich ofierze pozostaje naszym wspólnym zobowiązaniem.

Organizatorami tegorocznych opolskich obchodów Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego byli: Opolski Urząd Wojewódzki, Delegatura IPN w Opolu, Instytut Śląski, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Opolu oraz Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg w Opolu.