English version
Dzisiejsza premiera miała szczególny wymiar właśnie ze względu na miejsce, w którym została zaprezentowana. Polana Śmierci w Starym Grodkowie jest miejscem pamięci, ale także przestrzenią refleksji nad losem pokolenia, które po 1944 roku zdecydowało się kontynuować walkę z narzuconym Polsce systemem komunistycznym.
Jak podkreśliła podczas wydarzenia naczelnik Delegatury IPN w Opolu dr hab. Joanna Lusek:
„Obecność tu i teraz w scenerii, dla której tłem jest miejsce pamięci w Starym Grodkowie, miejsce o fundamentalnym znaczeniu dla polskiej pamięci historycznej o okresie wczesnego powojnia, miejsce, które skłania do refleksji i zadumy, ale wreszcie miejsce, które nakazuje szacunek dla ofiar – żołnierzy antykomunistycznego podziemia ze zgrupowania kpt. Flamego – jest niezwykle istotna”.
„Korona i zdrada” jest opowieścią o pamięci, tożsamości, zdradzie i losach tych, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni. Twórcy spektaklu stawiają pytanie o źródła siły ludzi, którzy zdecydowali się „zostać w lesie” i przeciwstawić komunistycznej przemocy.
Jak wskazuje reżyser Tomasz Antoni Żak, jednym z najważniejszych pytań towarzyszących pracy nad przedstawieniem było: „Jak oni byli w stanie to wytrzymać?”
Inspiracją dla scenariusza stała się m.in. „Pieśń walczących Gorców” Wincentego Stanisława Gawrona, wydana w 1989 roku w Chicago pod pseudonimem Wit Podjabłoniecki. W spektaklu wykorzystano motywy związane ze zdradą, losem żołnierzy antykomunistycznego podziemia oraz pytaniem o znaczenie polskiej tradycji i pamięci historycznej.
Charakterystyczna przestrzeń przedstawienia sprawiła, że widz nie pozostał jedynie obserwatorem. Aktorzy grają pomiędzy rzędami publiczności, a sceniczna opowieść rozgrywa się niejako wśród uczestników wydarzenia. Zabite deskami okno i czarna ściana stają się symbolicznymi znakami pamięci, zapomnienia, historii i doświadczenia pokolenia powojennego.
Dzisiejszy wieczór był więc spotkaniem teatru, historii i miejsca pamięci.
W miejscu, w którym 80 lat temu ginęli żołnierze zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka”, ich historia ponownie wybrzmiała – tym razem poprzez język teatru.
Pierwsza część uroczystości odbyła się 12 września. Tego dnia Delegatura IPN w Opolu wraz z partnerami zorganizowała uroczystości upamiętniające ofiary zbrodni na Polanach Śmierci w Starym Grodkowie oraz w Malerzowicach Wielkich – miejscach, które przypominają o tragicznych losach żołnierzy podziemia niepodległościowego zamordowanych w wyniku operacji Urzędu Bezpieczeństwa.
Organizatorem obchodów był Instytut Pamięci Narodowej, we współpracy z Urzedem Miejskim w Grodkowie, Gminą Skoroszyce, Gminą Łambinowice oraz Nadleśnictwem Tułowice. Partnerami wydarzenia był Teatr Nie Teraz, Miasto i Gmina Nysa, Nyski Dom Kultury oraz Stowarzyszeniem Miłośników Historii i Wojskowości im. rtm. Witolda Pileckiego Kryptonim T-IV.
Pamiętamy o ofiarach. Przywracamy pamięć o ich losach.