English version
Uroczystość otworzyli gospodarze wydarzenia – przedstawiciele uczelni oraz władz regionalnych – przypominając o znaczeniu NZS dla akademickiej i społecznej historii Opola.
To bardzo ważna rocznica. Tak naprawdę to święto ogólnopolskie. Niezależne Zrzeszenie Studentów, było organizacją, która działała w całej Polsce i można w pewnym uproszczeniu powiedzieć, że to była studencka Solidarność. Dlatego tym ważniejsze jest to, że spotykamy się także tutaj, w Opolu, aby upamiętnić wszystkich działaczy NZS – mówił dr hab. Kamil Dworaczek, dyrektor oddziału IPN we Wrocławiu.
W programie znalazły się prelekcje historyków zajmujących się w swoich badaniach tematem NZS. Dr hab. Kamil Dworaczek, dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu podkreślił rolę NZS jako części szerszego ruchu opozycyjnego lat 80.:
Po 13 grudnia 1981 r. studenci wchodzili w rolę „żołnierzy” podziemia, byli „generałowie”solidarności, ale tymi „szeregowcami”, tymi „podoficerami” najczęściej właśnie byli studenci, którzy chodzili na zadymy, którzy drukowali i kolportowali gazetki, wchodzili w rolę łączników, więc odgrywali istotną rolę dla podtrzymania ducha oporu w ciemną noc stanu wojennego.
Historię opolskiego środowiska NZS zreferował dr hab. Mariusz Patelski, prof. UO, koncentrując się na najważniejszych inicjatywach, akcjach i postaciach tego okresu.
Studenci i pracownicy tych dwóch uczelni podczas prawie każdych kryzysów politycznych zaznaczali swoją obecność, swoje stanowisko i solidaryzowali się z innymi ośrodkami w kraju. Tak było w roku 1956. podczas pamiętnego października, tak bylo podczas burzliwych wydarzeń protestów studenckich w marcu 68 roku, kiedy to wielu studentow opolskich uczelni za udział w strajku zostało wyrzuconych z uczelni, to samo spotkało pracowników, a nawet stracił posadę sam rektor prof. Maurycy Horn.
Kulminacyjnym punktem programu była premiera filmu dokumentalnego „Wolność jest w nas. Niezależne Zrzeszenie Studentów w Opolu 1980–1990”, produkcji Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, a realizacji OFFILM. Film przedstawia historię opolskiego NZS z perspektywy jego uczestników oraz archiwalnych materiałów.
W trakcie uroczystości wręczono odznaki nadawane przez szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Odznaki Honorowe „Za Zasługi dla Województwa Opolskiego”. Jednym z uhonorowanych został nasz kolega i pracownik Delegatury IPN w Opolu – Janusz Oszytko. W uznaniu jego zaangażowania i zasług w popularyzacji pamięci o NZS i działalności opozycyjnej, Rada Miasta Opola nadała mu odznakę „Za Zasługi dla Miasta Opola”.
W czasie trwania wydarzenia w holu Studenckiego Centrum Kultury prezentowano wystawę przygotowaną przez dr hab. Zbigniewa Bereszyńskiego prezentującą historię ruchu studenckiego w Opolu oraz dokumenty drugoobiegowej prasy i publikacji sprzed lat.
Organizatorami obchodów było Muzeum Uniwersytetu Opolskiego, Instytut Historii, Uniwersytet Opolski, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Opolu oraz Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu.